Maltepe Escort

Oyun alanları, çocukların fazla enerjilerinin kabul edilebilir bir şekilde harcaması bakımından olumlu benlik gelişimi, yeteneklerin keşfedilmesi, çocuğun öz güven ve başarısı, gücünü kontrol edebilmesi, bilişsel, bedensel, psikolojik vb. gelişimleri açısından büyük önem taşımaktadır. Peki, oyun alanlarında nelere dikkat edilmelidir? Bu alanların avantajları ve dezavantajları nelerdir? Sizler için araştırıp derledik; keyifli bilgilenmeler…

Oyun alanları çok yoğun olarak kullanılan ve çocukların (1-14 yaş arası) aktif rekreasyon ihtiyaçlarını karşılayan açık alanlardır. Psikolojik olarak değerlendirildiğinde oyun alanı çocuğun dışında, ancak dış dünyaya ait değildir. İç ve dış gerçeğin dışında üçüncü bir alandır.

Oyun potansiyeli üzerinde mekânın etkisi vardır. Mekân bilincinin oluşması, algı ve motor gelişiminin uyarılması için çocuk çeşitli mekânları deneyimlemelidir. Çocuğun mekân duygusuna sahip olabilmesi için üstünde-altında, içinde-dışında, açık-kapalı, sağ-sol, yakın-uzak gibi çeşitli kavramları öğrenmesi gerekir. Biçimlerin, dokuların, renklerin, tasarımların ve seslerin tekrarı çocukların öğrenmesini sağlamak için önemlidir. Gerçekte her mekân ve her ortam eğitim için bir potansiyele sahiptir. Bir oyun alanı çocuğa biçim, boyut, sayı, parçalar arası ilişki vb. gibi kavramları geliştirmesi için yardımcı olmalıdır.

Araştırmalar, oyun alanlarının sadece fiziksel güç için değil, aynı zamanda mental güç için de önemli olduğunu ortaya çıkarmıştır. Oyun alanları sosyal, duygusal ve bilişsel becerilerin gelişmesine yardım eder. Oyun alanı, çocuğun sosyal, duygusal, bilişsel ve fiziksel gelişim ve eğitimi için esas olan aktivitelerini desteklemek için tasarlanmış mekânsal bir eğitim çevresidir. Oyun mekânı farklı etkinliklerle, yaratıcı oyunlar, doğal elemanlarla oyunlar, su ve kum oyunları, sessiz oyunlar, paylaşılan açık-alan oyunları gibi farklı oyun türlerine olanak sağlamalıdır. İyi tasarlanmış, iyi yönetilen bir oyun çevresi çocuklara motor becerilerin geliştirilmesi, sosyal gelişim, öğrenme, karar verme, fantezi oyun, eğlenmek için oyun oynama gibi gelişim fırsatları tanımaktadır.   Oyun alanlarında oynamak çocukta kendine güveni artırmakta, fiziksel birçok yetinin yanında dil, iletişim kurma, yüksek beyin fonksiyonları ve sosyal yetenekleri geliştirmektedir. Çocuğun çevresindeki dünya hakkındaki ilişkileri ve sosyal rolleri inceleme ve öğrenme fırsatı verilerek gelişmektedir.

Ülkemizde ise çocuk oyun alanları, “Çocuk Bahçesi” olarak ele alınmakta, alan ihtiyaçları ise kent plâncılarına göre değişiklik göstermektedir. Apartman tipi yerleşim ünitelerinde çocuk bahçesinin 1000 m2’den az olmaması savunulurken, bazı araştırmacılara göre ise her çocuk için 6.5 m2 ayrılarak, en küçük çocuk bahçesinin 250 m2’den küçük olmaması ve yerleşim alanı büyüdükçe 250-1000 m2’ye kadar genişlemesi önerilmektedir. 2 Eylül 1999 tarih ve 23804 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan imar kanununda 10 m2kişi’lik öneri yeşil alan değeri dikkate alınarak, kişi başına yaklaşık 2.114 m2 çocuk oyun alanı öngörüldüğü belirlenmiştir. Çocuk oyun alanları kentte hem yeşil alan sistemine katkıda bulunmakta, hem de çocukların gelişiminde önemli rol oynamaktadır.

Oyun alanlarının çocuğun gelişimine katkılarını şu şekilde sıralanabilir:

  • Çocuğun ruhsal ve fiziksel gelişimine yardımcı olur.
  • Çocuk çevreyi tanır korkuyu atar.
  • Çocuğun dikkatini yoğunlaştırma gücünü ve yeteneğini artırır.
  • Çocukta sorumluluk duygusunun gelişimine yardımcı olur.
  • Çocuğun işbirliği ve dayanışma duygusu artar.
  • Çocuğun toplum içinde girişkenliği artar.

Bu nedenle, çocuklar becerilerini geliştirmelerine ve yeni bir şeyler öğrenmelerine olanak sağlayacak oyun alanlarına ihtiyaç duyarlar. Bu ihtiyacı karşılamak üzere değişik tarz ve yapıda oyun alanları dizayn edilmiştir. Bunlardan en çok bilinen ve kabul görenleri şu şekildedir: oyun alanı 1

1.Geleneksel Oyun Alanları:

En sık görülen oyun alanı tipidir. Standart malzemelerden oluşur. Oyun alanındaki aletler genelde bir tek kullanıma cevap verecek niteliktedir. Donanım genellikle tek başına kullanılır ve büyük kas aktivitesine ve motor gelişime yöneliktir. Geleneksel oyun alanlarında en çok kullanılan donanım salıncaktır. Geleneksel oyun alanları salıncak, kaydırak, tahterevalli gibi kas geliştirici aletlerden meydana gelen fakat bilişsel ve sosyal oyuna olanak sağlamayan oyun birimleridir. Bu alanlarda çocuk davranışlarının % 77.9’u işlevsel, % 2’si ise dramatiktir.

Avantajları: 

  1. Buradaki aletler genellikle çocukları cezp edici ve çok güçlü oyun imajı yaratacak tiptedir.
  2. Araştırmalar göstermiştir ki geleneksel oyun alanlarında kullanılan malzemeler daha çok adale geliştiricidir.
  3. Bu tip alanlarda çocukların en sevdiği sallanma ve kayma aktiviteleri bulunur.

Dezavantajları:

  1. Yaratıcılığa teşvik etmez.
  2. Emniyet çok azdır. Metal malzemelerden dolayı güvenlik yoktur. Sert salıncaklar, tek başına duran kaydıraklar tehlikeli olabilir.
  3. Geleneksel oyun alanları toplu oyun oynanmasına pek elverişli değildir. Bireysel oyuna ağırlık verilir.

2.Çağdaş (Heykelsi) Oyun Alanları 

Tipik olarak sürekli bir yapı formunun bütün parçalarını birleştiren oyun alanlarıdır. Genellikle bir tasarımcı (mimarlar ya da peyzaj mimarları) tarafından planlanır. Arazi ve malzeme heykelimsi kullanılır. Statiktir, su ve fıskiyeler, tırmanma tepeleri, tüneller içinde yapılmış kayak yerleri vardır. Heykelsi oyun alanları genelde statik olur; içinde çocuklardan başka hiç bir şey hareket etmez. Üstün özelliklerle donanmış veya çok fonksiyonlu yapılar olarak bilinen bir yapılanmadır ve süreklilik arz eden bir parçanın farklı parçalarını birleştirme veya bağlantılandırma işlemini gerekli kılar. Daha az say ıda, daha fazla maliyetli, çocuklar tarafından geleneksel oyun alanlarından daha fazla sevilen ve eğitsel anlamda çocukları oyunun faydalı biçimine teşvik eden bir yapılanmadır.

Avantajları:

  1. Eğitim açısından faydalı oyun formalarına olanak sağlar.
  2. Genellikle esnektir. Komşuluk ünitelerinde büyükler tarafından da çok beğenilirler.
  3. Çocuklar elemanlardan özellikle sudan çok etkilenirler.
  4. Sosyal oyun, gözlemleme ve sakin oyun alanları geleneksel oyun alanlarından daha iyidir.
  5. Bitki ve ağaçların kullanımı, hem büyüklerin, hem de çocukların çok hoşuna gider.
  6. Çağdaş oyun alanlarında bazı spesifik karakteristikler (kuşatılmış alanlar gibi) belirli oyun davranışlarını geliştirebilir.

Dezavantajları:

  1. Çok beton kullanımından veya toprak doldurmadan dolayı pahalıya mal olur.
  2. Bazı çocukların en büyük hobilerinden olan adale geliştirme aletleri burada yoktur. Çocuklar çabuk bıkar canları sıkılır.
  3. Karmaşıktır.
  4. Geri çekilme, mahrumiyet, ortak kullanım vb. sorunlar çıkabilir.

oyun alanı 3

3.Macera Oyun Alanları 

Çağdaş oyun alanlarına karşıt oyun alanlarıdır. Bu alanlarda hiçbir alet statik değildir. Çocuğun kendi oyun çevresini kendisinin yaratacağı el aletleri bulunur. Macera oyun alanlarında çocuk için “yönlendirilen oyun” yerine “katılımcı oyun” vardır. Maceracı oyun alanının en önemli öğesi liderdir. Bu alanlarda lider olmadan çalışılmaz, bu kişi genellikle gönüllü bir yetişkindir. Çocukların mekândaki elemanları yaratıcı şekilde kullanması, kullanarak çevrelerini yeniden şekillendirmeleri beklenir. Oyun alanları içinde çocukların oyun ihtiyacını en çok karşılayan macera oyun alanlarıdır. Lider çocuklara aletlerin nasıl kullanılacağını öğretir ve sonra onları serbest bırakır. Bu tip oyunlar esnek yapısı ile oyun liderinin ihtiyaç duyduğu bilişsel, sosyal ve fiziksel gelişimini sağlar. Bu oyun alanları emniyetlidir ve çocukların birbirleriyle yardımlaşmayı öğrenmelerine olanak sağlar.

Avantajları:

  1. Sosyal ve fiziksel olarak, oyunu geliştirici gereksinimlerin çoğunu karşılar.
  2. Emniyetlidir.
  3. Yardımlaşmayı, çocukların problemlerini çözmelerini, kendi kendilerini keşfetmelerini sağlar.

Dezavantajları:

  1. Çok iyi bir biçimde yaklaşılmazsa oyun alanlarının görünümünden ve çocukların pislikle oynamalarından dolayı anne ve babalar itiraz edebilir.
  2. Anne ve babaların oyuna karışması ile çocuklar engellenebilir.
  3. Genellikle okul çağındaki çocuklar tarafından kullanılır. Hâlbuki küçük çocuklar da alet kullanabilir.

4.Yaratıcı Oyun Alanları 

Yaratıcı parklar, çocuklara kendi çevrelerini yaratabilecekleri modüler bölümler önerir. Tasarım ve donanımda çeşitlenir. Genelde kum gibi şekillendirilebilir malzemeler bulunur. Tekerlekli araç alanı, su ve kum alanı, tırmanma, sallanma ve fantezi oyunu için karmaşık birimler bulunabilir. Yaratıcı oyun problem çözme konusunda çocuğa esnek bir yaklaşım kazanma fırsatı sağlar; ancak tasarımcı için bu oyunu sağlamak güçtür. Hareket ettirilebilen ya da değiştirilebilen esnek elemanlar daha çok yaratıcı oyunu sağlar. Çocuklar el sanatları, tiyatro gibi konularla ilgilenebilirler. Geleneksel oyun donanımının yaratıcı oyunu azalttığı görülür. Modüler sistemin çocuğun serbestliğini engellemesi ve çocukların alet kullanmayı öğrenememeleri bu sistemin sınırlılığıdır.

5.Özel Oynama-Öğrenme Alanları 

Özürlü çocuklar için özel olarak yapılmış yumuşak yüzeyler, hafif eğimler, sesler, renkler içeren oyun alanlarıdır. Bu alanlar, özürlü çocuklara normal oyun deneyimi sağlar. Özürlü çocukların ayrı bir ortamda tutulması ve diğer çocuklardan izole edilmesi istenmeyecek bir durum olarak kabul edilmektedir.

Avantajları:

  1. Engelli çocuklara normal oyun deneyimi sağlar.
  2. Sosyal, fiziksel ve toplu oyun oynayabilmeleri için olanak sağlar.

Dezavantajları: 

  1. Engelli çocukların diğerlerinden ayrı tutulması her iki taraf için de istenmeyebilir.

oyun alanı2

Oyun alanları tasarlanırken şunlara dikkat edilmelidir:

  1. a) Oyun alanı tasarımı aktif-pasif oyun, kurallı-kuralsız, dramatik-fantastik oyun, kas aktivitesi gibi farklı aktivitelerin ayrılmış ancak ilişkili bir bölgelemesi demektir. Oyun alanları arasında çocuk seçim yapabilmelidir. En sessiz olan aktiviteyi merkeze yerleştirip, aktif olanlar çeperlerde yer almalıdır.
  2. b) Çocuk oyun alanlarında dolaşım (sirkülasyon) döngüler şeklinde ve aktivite bölgelerini tarif eder şekilde olmalıdır. Temiz hareket alanına sahip, oyun araçları etrafında engel bulunmayan alanlar olmalıdır.
  3. c) Büyümenin en önemli kısmı dünyayı deneyimleme olanağına sahip olmak, değiştirmek, bu değişimlerin sonuçlarını görmek ve tüm bu deneyimlerle öğrenmektir. Çocukların çevrelerini değiştirebilmeye gereksinimleri vardır. Bu nedenle oyun alanlarında kum, çakıl gibi malzemelerle çocuğa yeni strüktürler (yapı) kurabilmesi için malzeme ve mekân sağlanmalıdır. Kum çocukların çevrelerini değiştirebilme ve biçimlendirme becerileri için gereklidir. İlk kum havuzu Zakerzewska tarafından 1886 yılında inşa edilmiştir. Bu yaratıcı malzemenin kullanılmasıyla çocuk oyununa uygun malzeme seçimi gündeme gelmiştir.
  4. d) Su güçlü bir mekân kurucu ve çocuk için önemli bir aktivitedir. Su her yaş çocuğu için bir oyun aracıdır. Suyun bir oyun aracı olduğu çocuk parkları kısıtlıdır.
  5. e) Çocuğa keşfetme, gözlem yapma, problem çözme, deneme-yanılma üzerinden gelişme ve öğrenme fırsatları verilmelidir. Çocuklar yeni becerileri test edebilmelidir. Her yeni mücadeleyi kazanma, vücuduyla neler yapabileceğini keşfeden çocuğun özgüvenini kazanmasını sağlar.
  6. f) Çocuklar tırmanmayı ve yüksekliklere ulaşmayı severler. Bu noktadan çevrelerine ilişkin yeni bir perspektif edinirler. Yüksek yerler oyuna mücadele kazandırır. Ancak, bu konuda güvenlik başlıca noktadır. Çünkü oyun araçlarındaki çocuk kazalarının %70’i düşme sonucu meydana gelir. Güvenlik hem planlama hem de detay tasarımı işidir. Tırmanma aracı altındaki yüzey düşmeye karşı güvenli ve yumuşak bir malzeme olmalıdır.
  7. g) Çocuklar hızlanma hissinden ve motor koordinasyonun değişiminden hoşlanırlar. Bunu sağlayan araçlardan örneğin, kaydıraklarda ki eğim zorluk derecesini etkiler. 30º ve daha az eğimlerde çocuk hızını kontrol edebilmektedir.
  8. h) Oyun mekânına ulaşabilmek için okul öncesi çocuklar, mümkün olduğunca trafik yolu geçmemelidirler. Çünkü araç sirkülasyonu ile kesiştiği takdirde oyun alanlarına giriş tehlikeli olabilmektedir. Bu nedenle oyun alanları yoğun trafikten uzak olmalıdır. Trafik yolu yakınındaki oyun alanlarında hava kirliliği, egzoz, duman söz konusudur. Başarılı bitkilendirme ile bu olumsuz etki denetlenebilir.
  9. i) Davranış görüntüleri üzerine araştırmalar, oyun alanlarında oturma ve konuşmanın başlıca işlevlerden olduğunu gösterir. Oturma alanları çocukların dış mekân aktivitelerinin dörtte biri oranındadır.
  10. j) Oyun alanlarında renk önemli bir bileşendir. Araştırmalar çocukların ruh hallerine göre renk seçtiklerini gösterir. Bu durum oyun alanlarında duyguları ve tepkileri uyarma ve güçlendirme için kullanılabilir.
  11. k) Oyun alanları tüm yıl boyunca kullanılabilir nitelikte olmalıdır. Rüzgâr ve güneş iki önemli faktördür. Oyun alanları yaz güneşinden ve kış rüzgârından korunmalıdır.
  12. l) Çocuklar oyun mekânında kendilerini güvende hissetmek isterler. Bir araştırmaya göre evden görülebilen oyun alanları yüksek kullanım oranına sahiptir.
  13. m) Evin dışında kendine ait bir mekân çocuk kimliği ve psikolojisi için önemlidir. Bir oyun alanı bunu karşılıyor ise bir imgesi yani hemen algılanan bir karakteri var demektir. Oyun alanlarının onları çocuklar için bir nirengi noktası haline getirecek güçlü, kolayca hatırlanabilen bir imgesi olması gerekir.

Kaynak: İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi/ Merve ÜNAL.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Copyright © 2016 Agucuk.net, 90Pixel projesidir.